Er lijkt een nieuwe vrouw opgestaan. Eén die beslist heeft haar mond te roeren en uit te spreken waar het op staat. Vele vrouwen worden het beu om zich te moeten wurmen in de mannelijke mal, om een perfect beeld te blijven ophouden, om zonder morren tien ballen tegelijk in de lucht te houden en zich ook nog te verontschuldigen als er eentje valt. Mag een vrouw gewoon ongecomplexeerd, imperfect en hormotional zichzelf zijn, alsjeblieft? We peilen naar de spanning in de lucht. 

Ook al op gevallen

DIE NIEUWE EERLIJKHEID BIJ VROUWEN?

 

Er was een tijd dat van vrouwen verwacht werd dat ze mooi waren en zwegen. Sois belle et tais-toi. Waarmee eigenlijk gezegd werd: pas je aan aan het mooie beeld dat wij in jou willen zien. En dat beeld was eeuwenlang gestoeld op het moederideaal, meegegeven in onze westerse cultuur via het icoon van Maria: zacht, liefdevol, bescheiden, nooit begrenzend, nooit afwijzend, zichzelf wegcijferend, altijd gericht op de noden van de ander, kortom… perfect. Sinds Madonna (letterlijk) een corset van Gaultier aanbond, mogen we ook massaal sexy, ondeugend en gepassioneerd zijn. Maar altijd in de fysiek aantrekkelijke versie, wel te verstaan. Beantwoordend aan het heersende schoonheidsideaal. En het liefst niet op ouderavonden, dat spreekt voor zich. Toen het liberaal feminisme ging overheersen, moesten we daarnaast ook nog eens ware mannen worden: rationeel, ambitieus, doelgericht en beheerst. We mochten een heel ander arsenaal aan eigenschappen aanspreken, maar weer onder de dwingende norm van perfectie. Wees een betere man dan de mannen zelf, of je doet niet mee. De wet is dwingend en duidelijk.

“We vergelijken ons met een scala aan iconen die niet echt bestaan”, zegt Irena (42) bedenkelijk, terwijl ze haar niet perfect gewaxte benen op de salontafel gooit. “Het wil wel eens lukken dat ik lief, beheerst, sexy of helder rationeel ben. Maar ik kan net zo goed kwaad zijn, gefrustreerd, luid, chaotisch, sentimenteel of egocentrisch. Een vrouw is een vrouw, in al haar kleurigheid en treurigheid. In al haar schoonheid en imperfectie. Dat wordt veel te weinig gezegd, veel te weinig in beeld gebracht. Ik omring mij gelukkig meer en meer met vrouwen die geen zin meer hebben in al die maskers. We eisen steeds meer de vrijheid en eerlijkheid op om vrouw te mogen zijn zoals… ja, zoals een vrouw in feite wérkelijk is.”

 

Het corset van de perfectie

 

De klassieke vrouwenbladen doen nog altijd hun best om het min of meer perfecte, klassieke plaatje van de vrouw te weerspiegelen. De vrouwen die aan het woord komen, hebben ‘het’ redelijk perfect onder controle of vertellen hoe alles na een kleine downfall toch allemaal nog goed is gekomen. En als er eens een kwaaltje is, dan krijg je tips hoe dit zo snel mogelijk weer weg te werken. Nooit is de uiteindelijke boodschap dat de imperfectie mag bestaan, dat de chaos mag heersen, dat het haar nu eenmaal op een doordeweekse dinsdagmiddag, 15 uur, overhoop ligt. Hier en daar wordt er wel eens relativerend geknipoogd. Om dan tien pagina’s verder toch weer te zeggen dat het éigenlijk toch wel pico bello moet, zo tussen u en mij gezwegen. Want anders haal je je de roddel, kritiek, of
erger nog  zelfkritiek en schaamte op de hals.

 

Brené Brown, auteur en hoogleraar aan de Universiteit van Houston, leidde uitgebreid onderzoek naar schaamte en omschreef in haar boek
De kracht van kwetsbaarheid de tegenstrijdige eisen waaraan vrouwen verondersteld worden te voldoen. ‘Zorg dat je niemand boos maakt of kwetst, maar zeg eerlijk wat je op je hart hebt.’ ‘Word niet te emotioneel, maar wees ook niet te afstandelijk.’ ‘Wees gewoon jezelf, maar zorg dat je niet verlegen of onzeker overkomt.' En ook nog: ‘Wees perfect, maar maak er geen ophef over.’ Redelijk hilarisch, ware het niet dat het in feite wraakroepend is dat 50% van de wereldbevolking zich (althans in het westen) door deze tegenstrijdigheden laat verwarren en daardoor de eigenwaarde laat aantasten. Want als je je diep vanbinnen schaamt, als je denkt dat je ‘niet goed genoeg bent’, ben je geneigd stilletjes nóg beter je best te doen in plaats van jezelf en je talenten met volle kracht in de wereld neer te zetten.

 

Beu en baldadig

 

Beu zijn vrouwen het, zo blijkt bijvoorbeeld op het nieuwe mediaplatform Charlie Magazine. De nieuwe website kwam in de aandacht toen een paar blogsters van de site onverhuld hun genoeg uitspraken over zaken als de onhoudbare work-life-balans, of opkwamen voor het bestaansrecht van zwangerschapsstriemen. Acties die een enorme bijval kregen en massaal geliket en gedeeld werden via de nieuwe media. Charlie is een gezelschap van dames (en één man), die zich herkennen in de levensfilosofie: relax, je bent goed genoeg. Fuck Fake is hun slogan en dat zegt voldoende – al staat er in de Fuck wel een hartje om het gezellig te houden.

“Zelf ben ik art director en wilde ik voornamelijk wegblijven van gefotoshopte foto’s, picture perfect beelden die dicteren hoe mensen eruit zouden moeten zien”, zegt Jozefien Daelemans, oprichtster van Charlie Magazine. “Maar ook inhoudelijk willen we de maskers laten vallen en als redactie doodeerlijk vertellen met welke dingen wij en onze lezers worstelen. Het gaat erom je kwetsbaarheid toe te geven en gewoon te laten weten dat alles niet zo vlot gaat als dat je het zou willen, of zoals het zou ‘moeten zijn’. Klassieke vrouwenbladen dicteren vaak hoe je je moet kleden, eruitzien, je huis inrichten. Als je dat allemaal leest, krijg je makkelijk het gevoel: ik schiet tekort. Je wordt gewezen op de dingen die je niét bezit, die je niét genoeg doet. Daar wilden we vanaf, door de focus te verleggen op: je hoeft niet aan de idealen te beantwoorden, je bent prima zoals je bent.” De vrouwen van de redactie proberen de vinger op de wonde te leggen van wat werkelijk leeft in de samenleving. Niet cassant, niet combattief, maar met een warme en positieve ondertoon. “Komt erop neer dat we voelen dat we willen gehoord worden. Dat we bepaalde dingen niet meer pikken, zoals die eeuwige problematiek van de combinatie werk en gezin. We eisen dat er eindelijk naar ons geluisterd wordt.”

 

 

 

 

 

Bloed, borsten en andere taboes

 

“Ik denk dat we inderdaad over een tendens kunnen spreken”, bevestigt Prof. Dr. Chia Longman van het Onderzoekscentrum voor Cultuur en Gender aan de universiteit Gent. “Natuurlijk bestaan er binnen de feministische discours al decennia reflecties rond dit thema: het beeld dat we voorgeschoteld krijgen in de media strookt niet met hoe vrouwen zich voelen en willen uiten. En vrouwen hebben doorheen de geschiedenis altijd al verzet gepleegd tegen allerlei thema’s. Maar het bleef altijd min of meer bij een beperkte, activistische groep. Wat nu opvalt, is dat dat feministische gevoel meer mainstream lijkt te worden. Er is een zekere onvrede, vrouwen pikken bepaalde zaken niet langer en reageren. Natuurlijk spelen de sociale media hierin een grote rol. We roepen niet meer zozeer vanaf de barricade, maar via verhalen. Een persoonlijk verhaal in een blog of Facebookbericht slaat aan en gaat de wereld rond. De pers pikt het op, er ontstaat debat en dat heeft zijn gevolgen. Misschien is er sprake van een vierde feministische golf, maar dat valt nu uiteraard nog niet te zeggen. Wellicht is het een stuk van de vrouwelijke emancipatie dat nog niet voltooid is.”

 

Waar we gevochten hebben voor stemrecht of gelijkwaardigheid op de werkplek, blijven er nog tal van andere grote en kleine vrouwelijke aspecten die te weinig ruimte krijgen in de maatschappij. Zo ijveren de dames op de blogsite Wifties om women in their fifties, zeg maar de ouder wordende en in onze cultuur op het randje van afgeschreven vrouwen, weer enthousiast op de kaart zetten, en de Gentlemoms delen het échte wel en wee van moeder zijn, real size. En uiteraard wordt ook het eeuwig bekogeld worden met onrealistische lichamen aangevochten. Onlangs postte Hilaria Baldwin, de vrouw van Alec Baldwin, nog een foto van haar buik twee dagen na de bevalling, op Instagram. Gewoon, om te laten zien hoe een echte buik eruitziet nadat je gezwoegd hebt om nieuw leven op aarde te zetten. En niet lang geleden veroorzaakte artieste Jen Lewis, een zoals ze zichzelf noemt menstrual designer, een hele ophef met haar fotoserie Beauty in Blood en werd de foto van Rupi Kaur, waarop menstrueel bloed te zien was, herhaaldelijk van Instagram gehaald. Terwijl oorlogsbloed ongecensureerd van het scherm mag spatten, wordt beeld van kledij met een beetje vrouwelijk bloed van de sociale media gehaald. Te aanstootgevend. Net zo met borstvoedende moeders; aan sexy borsten geen gebrek, maar owee die borst met die baby eraan. Vrouwen pikken het niet langer en zetten de gebande foto’s telkens weer online. En zo heb je ook vrouwen die weer opkomen voor okselhaar, de beweging #FreeYourPits zet vrouwen aan om bewuste keuzes te maken met betrekking tot hun lichaam.

 

 

 

 

 

 

 

”Er heersen nog sterke taboes rond onze lichamelijkheid”, signaleert Chia Longman. “Het vrouwelijk lichaam mag volop geseksualiseerd worden, maar als het gaat om natuurlijke, biologische processen in het vrouwenlichaam, de vruchtbaarheid, het doorgeven van leven, dan mag dat niet getoond worden. En zo komt het dat we zelfs niet meer weten hoe een postnataal lichaam eruitziet, of geshockeerd zijn door een foto van een vrouw op het toilet met een kind ernaast. Hoe denken we dan dat het dagelijkse leven is? Dat perfecte plaatje is enorm heersend en dat beseffen vrouwen steeds meer. Ze zijn echt niet zo vrij om te doen en laten wat ze willen. Dus reageren ze. En ze komen met alternatieven, ze creëren een eigen tijdschrift, laten opzettelijk andere beelden zien, lanceren een tegenbeweging…”

 

Sois belle et tais-toi lijkt eindelijk plaats te ruimen voor een nieuwe slogan: je suis moi, et alors? Nee, ik ben niet altijd mooi en perfect, en nee, ik hou mijn mond niet langer. “Ik denk niet dat die stroming te stoppen is”, concludeert Inke Hutse, eindredactrice en journaliste bij Charlie Magazine. “De tendens is ingezet. Die grote foert, dat ideaalbeeld eindelijk loslaten, haalt bij zoveel vrouwen de druk van de ketel. Ik hoop dat we op macroniveau kunnen helpen veroorzaken wat deze houding mij op microniveau heeft gebracht: alleen maar voordelen!”

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

INKE HUTSE (36) is
alleenstaande mama
van één zoontje, werkt
deeltijds voor het OCMW
en schrijft voor Charlie Magazine

 

“Bij mij is het: what you see is what you get.

Dat maakt me niet per se gelukkig, maar wel content.”

 

“We leven in zo’n streversmaatschappij. Op alle vlakken, ook wat betreft kinderen opvoeden. Op de sociale media laat iedereen zijn beste kant zien. Gelukkig zie je nu als tegenreactie Instagram-accounts opduiken met bijvoorbeeld kleuters die balorig worden van niets. Blij dat die inmiddels ook bestaan! Dat we de humor ervan kunnen inzien. Al is humor op zich ook weer een lappendeken. Voor mij mag het ook eens rauw en eerlijk zijn. En pijnlijk.

Waar ik vooral eerlijk over schrijf is mijn situatie als alleenstaande moeder en alles wat dat met zich mee brengt, financieel, sociaal, persoonlijk... Er bestaan over het moederschap zoveel mythes en regels, iedereen weet je wel te vertellen hoe het hoort. Maar ik hoor zelden dat het soms echt klote kan zijn. Eerlijk? Ik denk dat kinderen hebben zelfs vaker niet leuk is dan wel. De grote paradox van het moederschap. Dat mag ook gezegd worden. Luidop, in de media. Vrouwen zeggen me dat ik hen inspireer. Ik snap dat eigenlijk ook wel. Iemand die eerlijk en open de realiteit verwoordt, maakt dat je er niet langer alleen in staat. Het haalt de druk van je schouders. Ja, het vraagt moed om dat te doen. Maar de meeste moed heb ik nodig gehad om eerst  zo te durven leven. Je moet je idealen opzij schuiven en zeggen: what you see is what you get. Ik doe dat, ik leef zo. Niet dat ik geen ambities meer heb, maar ik neem het leven met zijn ups en downs. Veel belangrijker dan groot geluk vind ik contentement. Zo leven heeft mij content gemaakt. En ik hoop van mijn zoontje hetzelfde.”

 

YULIA STARK (31)  is
getrouwd en mama van
een zoontje (5). Ze runt
F.A.B.-academy
(Femininity And Business)

 

“Mijn overtuiging? In plaats van ons mannetje te staan in de businesswereld, moeten we terug naar wezenlijke vrouwelijke kracht.”

 

“West-Europese vrouwen leven met de overtuiging dat ze hun mannetje moeten staan. Ik heb dat jaren gedaan in de ondernemerswereld en dat heeft me financieel misschien veel opgebracht, maar niet qua voldoening. En ik hoor hetzelfde bij vrouwen die ik begeleid. Veel vrouwen die nu 40, 50 zijn, hebben dan wel een topcarrière uitgebouwd, maar zijn vaak ongelukkig, gefrustreerd of eenzaam. Mijn overtuiging? We moeten teruggaan naar onze roots, terug naar onze wezenlijke vrouwelijke kracht. In plaats van ons mannetje te staan, moeten we onze innerlijke passie weer vinden. Dan kunnen we meer voldoening halen uit wat we doen en ook meer resultaat met minder moeite. Een man kan bij het opstarten van een onderneming een stuk rationeler zijn. Hij beslist enkele jaren flink door te werken en laat ondertussen desnoods zijn huishouden managen door iemand anders. Een vrouw vindt dat vaak moeilijker. In veel gevallen wil zij die stress gewoon niet, ze wil balans in haar leven, tijd kunnen maken voor kinderen en mensen die belangrijk zijn, ze wil zingeving in haar job. Ik merk dat vrouwen deep down vaak andere noden hebben en daar is niks mis mee. Dat is wie wij zijn. We moeten dat durven uitspreken. Een vrouw mag een vrouw zijn en zal daarin ook in de zakenwereld een absolute meerwaarde zijn. Laat je drijven door je hart, door je passie, draag zorg voor jezelf, vind balans, valideer je emoties en intuïtie… Laten we op z’n minst eerlijk zijn naar onszelf en durven inzien waar wij nood aan hebben, los van de zogezegde normen.”

Tekst: Anne Wislez

Uit: Psychologies magazine, september 2015

 "Een vrouw is een vrouw, in al haar kleurigheid en treurigheid. In al haar schoonheid
en imperfectie. Dat wordt veel te weinig gezegd, veel te weinig in beeld gebracht." 

 "Je hoeft niet aan de idealen te beantwoorden, je bent prima zoals je bent.” 

 Jozefien Daelemens, Charlie Magazine 

 "Misschien is er sprake van een vierde feministische golf, maar dat valt nu uiteraard nog 
 niet te zeggen. Wellicht is het een stuk van de vrouwelijke emancipatie dat nog niet voltooid is." 

 Prof. dr. Chia Longman