Handen in elkaar voor de

WE-ECONOMY

 

Neem bijvoorbeeld: het Sint-Jansberg-project

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De toekomst bereidt zich heimelijk voor. Door mensen die graag pionieren en van verandering een concrete uitdaging maken. Zo slaan in Kasteelklooster Sint-Jansberg in het Limburgse Zelem steeds meer mensen de handen in elkaar om vorm te geven aan een nieuwe manier van bedrijfsvoeren en samenwerken.

Zoals ze zelf zeggen: een verhaal apart.

“When we dream alone, it’s only a dream.

But when many dream together,

it’s the beginning of a new reality.”

F. Hundertwasser

De Oostenrijkse architect Friedensreich Hundertwasser zei het al: “When we dream alone, it’s only a dream. But when many dream together, it’s the beginning of a new reality.” Een slagzin die op de deur van Kasteelklooster Sint-Jansberg zou kunnen staan. Dit culturele erfgoed in het heuvelachtige Zelem is al twee jaar het decor van een wel zeer bijzonder project. Initiatiefnemers Greet Luypaert en haar man Erik Decolvenaer zetten er de krijtlijnen neer van een coöperatie, een door vele mensen gedragen bedrijf dat een alternatief biedt voor… voor heel wat eigenlijk.

 

“In feite kennen we geen ander project zoals het onze”, bevestigt Greet Luypaert. “Ofwel wordt er in vernieuwende projecten gefocust op het samenwoonidee. Ofwel op het educatieve, het geven van workshops en trainingen. Of het is een soort van spiritueel centrum, een community met een ideologie. Of de nadruk ligt op het ecologische aspect. Met het Sint-Jansberg-project brengen wij een soort van totaalconcept. Momenteel zoeken we de regels uit om een groep mensen op het domein te laten domiciliëren, zodat we echt kunnen cohousen. Als we verbouwen, willen we dat uiteraard ecologisch doen. We willen hier meer en meer workshops en trainingen geven. En onze moestuin is gebaseerd op permacultuur. Maar wat wij willen brengen, gaat in essentie dieper dan dat. We willen vooral een ervaringsplek zijn, waar mensen zichzelf kunnen zijn en inspiratie kunnen vinden om op een andere manier naar het leven te kijken. We willen mensen laten ervaren dat verandering te maken heeft met persoonlijke verantwoordelijkheid. Deze visie trekken we door in onze interne bedrijfsvoering.”​​​​​​​​​​​​​​​​

 

 

 "We willen mensen laten ervaren dat verandering te maken heeft met persoonlijke verantwoordelijkheid." 

 

 

Samen bezitten, samen beslissen

 

Verandering. Het woord is aan de orde tegenwoordig. Veel mensen voelen dat het anders moet in de wereld, want ‘zoals het nu loopt, gaat het niet meer’. Op heel wat vlakken: ecologisch, sociaal, economisch, financieel… “Op al die gebieden bieden wij een mooi alternatief”, zegt Erik Decolvenaer. “Je kunt hier concreet meebouwen aan wat jij liever anders zou zien. Je kunt de handen uit de mouwen steken, je kunt steunen door advies of knowhow te geven, of je kunt een stuk van je geld investeren terwijl je perfect op de hoogte blijft van wat ermee gebeurt. Dit project biedt een platform om concreet iets te doen.”

 

Iedereen kent wel iemand die klaagt over het bedrijf waarin hij werkt waar steeds meer winst gemaakt moet worden, vaak ten nadele van andere belangrijke factoren, zoals werkplezier, betrokkenheid, onderling contact, creativiteit. “Doordat de economie zo op winst gefocust is, verdwijnt een stuk van de bezieling en mensen missen dat”, beaamt Greet. “En toch zijn er alternatieven. Want in plaats van zich te laten overnemen door grote financiële concerns, zouden bedrijven ook kunnen kiezen voor een andere switch: namelijk van een bedrijf een coöperatie maken. Iedereen een aandeel laten kopen, waardoor je als medewerker mee eigenaar wordt en dus mee kunt beslissen. Bijvoorbeeld: ‘Wij hoeven geen 10% winst, wij zijn tevreden met 3% en we gaan liever voor een aangename werksfeer.’ Samen gaan voor een project waar we in geloven: dat is een belangrijk onderdeel van ons ‘we’-verhaal.”  

 

Leven in de brouwerij

 

Als je het grote domein ziet, met de tot de verbeelding sprekende tuin, de grote moestuin en het magistrale kloostergebouw, besef je maar al te goed: als privépersoon kun je dit project niet waarmaken. Vier miljoen euro heb je niet zomaar op een bankrekening staan. En om het geld te lenen is zo’n pionierend project voor een bank vaak te ver van hun bed. Dus moet je wel de handen in elkaar slaan. Bijna 250 coöperanten verklaarden zich tot nu toe bereid om in het project te investeren, met grote en kleinere sommen. En elke dag duiken een aantal fulltime werknemers en een groep vrijwilligers op om het dagelijkse reilen en zeilen van het kasteelklooster mee te ondersteunen. Een goedlachse man tovert rond het middaguur een heerlijke maaltijd tevoorschijn, die door alle werklustigen aan de lange tuintafel wordt gesmaakt. Twee jonge mannen en een vrouw zitten in de tuin over een bloemperk gebogen. In de moestuin staat een stoere man met een spade te blinken, Jan, zoon van een boerenfamilie die zich aangediend heeft om dit stuk grond onder handen te nemen. En een artistiek ogende vrouw loopt een weekje mee om een promofilmpje voor de website te draaien. Op het domein is er altijd leven. “En leven moet er zijn”, zegt ook Greet. “Want je kunt geen ervaringen opdoen zonder interactie met mensen en zonder ideeën uit te wisselen.” “Dit is een plek waar iedereen zichzelf mag zijn”, vult Erik aan. “Als je dat kunt, voel je je vanzelf ook beter. En van daaruit kun je je talenten inbrengen. Mensen dienen zich aan en we vragen wat zij graag doen. Of ze hebben een idee en we zoeken uit of dat past binnen ons concept. We ruilen ook, laatst was er nog een mannengroep die, in ruil voor een locatie hier, in de tuin greppels kwam graven. En ook de meisjes uit de bijzondere jeugdzorg van Sint-Vincentius komen soms in de tuin helpen; zo werken we ook samen met plaatselijke organisaties. Je kunt verandering eisen door kritiek te geven op de bestaande wereld, maar ook door actief mee te bouwen aan een alternatief. Wij trekken mensen aan die dat laatste willen. We doen dit samen vanuit dankbaarheid voor wat is, en voor wat komen mag.”

 

 

 "Dit is een plek waar iedereen zichzelf mag zijn. Als je dat kunt, voel je je vanzelf ook beter en kun je ook beter je talenten inbrengen." 

 

 

Organisch groeien

 

Elke ochtend wordt de dag geopend met een vrij dansmoment en een openingscirkel waarin iedereen deelt hoe hij of zij er die dag bij zit. Kort en to the point. Alles voor een open en goede verstandhouding, zodat onderlinge wrijvingen niet gaan gisten. Dan wordt de praktische info van de dag meegegeven (Wie is hier vandaag? Wie eet er mee?) en worden er afspraken gemaakt voor de goede werking van de dag. Want dit project werkt als een bedrijf. “Toen we het domein kochten, was het populair omwille van de bedrijfs- en trouwfeesten. Dus hebben we in eerste instantie gefocust op die business”, zegt Erik Decolvenaer, die ook bevestigt dat een overtuigend businessplan moest worden voorgelegd aan de controlerende overheidsinstanties. “Nu, na twee jaar, merken we dat er wat ruimte begint te komen voor onze eigen projecten, workshops en initiatieven die we zelf willen lanceren. Ook het feestaanbod krijgt een eigen touch, door mensen aan te trekken die vanuit dankbaarheid en diepere waarden wensen te verbinden en samenzijn, in plaats van louter te eten, drinken en dansen. Ook ons aanbod naar bedrijven wordt verder uitgebouwd: niet alleen teambuilding en stressmanagement, maar ook bijvoorbeeld workshops rond vernieuwend ondernemen.”

 

Maar alles op z’n tijd. Geduld opbrengen en aanvoelen wat kan en niet kan, zijn belangrijke elementen die dit pioniersproject langzaam tot een succes maken. “We willen organisch groeien, net als de natuur”, zegt Greet, die zelf inspiratie haalt uit de tuin. “In de huidige bedrijfswereld wordt zoveel geforceerd: we moéten ons cijfer halen, we moéten continu produceren en groeien. Bestaat er een boom die constant appels kan geven? Nee, want een boom moet in de winter herbronnen. Net zo voor een bedrijf. Ik geloof in die cyclische economie. Als onze moestuin af is, droom ik ervan om daar met bedrijfsteams door te lopen en analogieën te leggen tussen hun bedrijf en de natuur. Bedrijven die niet willen opbranden, maar duurzaam willen bestaan, kunnen daar zoveel uit leren.”

 

 

 "Wij geloven in de cyclische economie. We willen organisch groeien, net als de natuur." 

 

 

Puur pionierswerk

 

Ook eerlijkheid en transparantie is een sleutel tot duurzame werking. “We werken zelf ook heel transparant”, bevestigt Erik. “Ook wanneer we problemen tegenkomen. Dan zoeken we samen naar oplossingen, zowel de vrijwilligers onder elkaar, als de coöperanten in de algemene vergadering. En obstakels kom je zeker tegen, je kunt je niet inbeelden wat er allemaal op je afkomt als je zo’n project ontwikkelt!” “We botsen vooral aan tegen de traagheid van officiële instanties”, vult Greet aan. “Zoveel regels zijn gebaseerd op angst en wantrouwen, op het voorkomen dat iemand ergens misbruik van maakt. Dat druist juist in tegen onze filosofie, want wij werken volgens de principes van transparantie, openheid en eigen verantwoordelijkheid. Wij willen juist laten zien dat je dan vanzelf een vrijere samenleving krijgt. We wensen het nieuwe en het bestaande te overbruggen, we zoeken naar duurzame oplossingen, niet naar achterpoortjes of quick wins. Dus steken we veel tijd in het zoeken naar officiële uitwegen.” Dat pioniers tegen de wet aanlopen, is ook vrij logisch, juist omdat ze dingen doen die nog niet eerder gedaan werden. Dat roept nieuwe vragen op en nodigt uit tot het vinden van creatieve antwoorden.

 

En toch is ‘samen leven en werken’ volgens de bezielers van het Sint-Jansbergproject de toekomst: “Hoe meer mensen het doen, het meer er zullen volgen. Veel mensen geloofden dat ons project niet haalbaar was. Dat het ons wel lukt, is voor hen een stimulans om ook hun eigen idee waar te maken. Het zou fijn zijn als er meer gelijkaardige projecten komen en we met elkaar kennis en ervaring kunnen uitwisselen. We kunnen mensen er alleen maar toe aanzetten; de nieuwe economie kan maar werken, als mensen actief participeren.”

 

Ook zin om je steentje bij te dragen of coöperant te worden? Elke maand is er in het Kasteelklooster Sint-Jansberg op zondag een projectvoorstelling, waarop iedereen vrijblijvend welkom is. Je krijgt een boeiende rondleiding op het domein en info over een mogelijke participatie in het project. Je kunt ook genieten van het Eetcafé, dat op zondag open is. Check: www.sintjansberg.be

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Proeven in het eetcafé

Leven vanuit je hart, jezelf zijn, open en integer communiceren en samenwerken vanuit bezieling… Die ideeën willen de medewerkers van het Kasteelklooster Sint-Jansberg iedereen aanbieden. Ook op een heel eenvoudige manier. Zo kunnen buurtbewoners of fietsers die de streek verkennen (dus jij en ik) zondags in het kasteelklooster halt houden voor een hapje en een drankje in het Eetcafé. Je wordt er warm onthaald door het team en op de menukaart kun je wat meer vernemen over het initiatief. “Het eetcafé is een brug tussen ons project en de wereld buiten”, vertelt oprichtster Greet Luypaert. “Het is gezellig en toegankelijk. Je kunt hier biologisch-vegetarisch eten en een biosapje drinken, maar net zo goed een goede steak kiezen met een pils. Zoals je zelf wil. Het is een proefplek, je bent vrij.”

Het Eetcafé, open op zon- en feestdagen van 9 tot 21 uur, Sint-Jansbergstraat 9, 3545 Halen.

 

Tekst: Anne Wislez

Dit artikel verscheen in Psychologies, juni 2015