EEN GOEIE WORK-LIFE-BALANCE

Hoe hou je het gezellig?

Eén van de zaken waar vrouwen eindelijk van verlost willen worden, is dat eeuwige work-life-dilemma. Moeten we mee in die eeuwige wedloop? Of kunnen we het ook een béétje gezellig houden? Dat kan zeker, zeggen een aantal enthousiaste denkers. Hun advies? “Gooi allereerst al het begrip work-life-balans overboord. En breng jezelf als derde gewicht mee in de weegschaal.” 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Volgens statistieken zijn we er best content over. Een Stepstone-enquête waar 21.000 mensen vrijwillig aan deelnamen, geeft aan dat maar liefst 72% van de Belgen tevreden is over zijn work-life-balans. Maar vraag je in het echte leven aan een willekeurige vriendin of ze ermee worstelt en je krijgt geheid een bevestigende zucht. Of een “niet meer, maar ik heb er heel wat voor opgegeven”. Mannen blijken evenzeer naar een goed evenwicht te verlangen tussen werk en privé, maar het maatschappelijk debat gaat vooral over vrouwen: ze zouden slechte moeders zijn als ze onvoldoende thuis blijven én ze doen de feministische strijd teniet als ze te veel van hun persoonlijke ambitie opgeven voor hun gezin. De facto zitten ze regelmatig geprangd tussen twee keuzes: als je om 6 uur aan de crèche én in een late vergadering verwacht wordt, dan kun je je moeilijk anders voelen dan gespleten. 45% van de vrouwen die in een relatie zitten en kinderen hebben, kiest dan ook voor deeltijds werk, blijkt uit een bevraging bij 983 Belgen door Axa Assistance. 52% doet het om meer tijd te hebben voor zichzelf, 33% omdat het werk te zwaar was en 45% om het gezin beter draaiende te kunnen houden.

 

Eén mens, veel rollen

Het is des mensen om te willen investeren in je intieme relaties en een stevige thuisbasis én tegelijk je persoonlijk waar te willen maken in een maatschappelijke rol. “Verschillende rollen zijn ook aan te raden”, zegt arbeidspsychologe en onderzoekster aan de Vlerick Business School Sara De Hauw. “We zien dat mensen die verschillende rollen opnemen een stuk gelukkiger, succesvoller en tevredener zijn dan mensen die focussen op één rol. Het hoeft ook niet per se om betaald werk te gaan, het kan ook vrijwilligerswerk zijn.” Punt is dat we ons in verschillende rollen willen ontplooien, zonder het gevoel te hebben dat het één of het ander daarbij inschiet. En toch is dat vaak hoe het work-life-dilemma in de gejaagdheid van het dagelijkse leven gepercipieerd wordt: alsof werk en privé twee gescheiden silo’s zijn die om jouw aandacht en tijd concurreren en geen van beide voor elkaar mogen onderdoen.  Om goed te doen zou je bijna 100% in het ene domein willen kunnen investeren en ook nog eens 100% in het andere. A priori een onmogelijke opdracht. “De verwachtingen die we hebben over de rollen die we opnemen, zijn zeer hoog, bijna perfectionistisch”, knikt Sara De Hauw. “Dat werken we een stuk zelf in de hand door de sociale media, waar we perfecte foto’s plaatsen van ons gezin, van onze vakantie, onze sportmomenten, werkgerelateerde items … Om die perfectie te willen benaderen zou je al heel veel tijd in elk deelaspect moeten kunnen investeren en dat gaat gewoon niet.”

 

Een schizofrene situatie

“Nog 5 uur en het is weekend!”, “Ik tel al af naar de herfstvakantie!”… Uitspraken die we allemaal wel eens doen. In onze work-life-strijd hebben we niet zelden de neiging de tweedeling werk en privé op te splitsen in een last en een lust. Het ene als een noodzakelijk kwaad, het andere als een beloning. Als we maar hard genoeg werken, mogen we straks genieten van onze welverdiende vakantie, ons zuurverdiend pensioen. “De overtuiging dat je een aantal uren moet gaan werken om in je levensonderhoud te voorzien en je je dan bepaalde zaken kunt veroorloven in je vrije tijd, is gegroeid door de industriële revolutie. Maar dat lijkt me ondertussen achterhaald”, zegt Ron Maes, oprichter van The Creative Society, een netwerk dat creativiteit en innovatie linkt aan ondernemerschap. “Het lijkt me een schizofrene situatie om jezelf op te splitsen in een mens die enerzijds op het werk zit en anderzijds een leven heeft. We zijn één mens en hebben één leven, toch? Aan ons om te bepalen hoe we dat leven wensen in te vullen. En dat kan op vele manieren. Ik zie die tendens ook bij jongere mensen: ze zetten samen met vrienden een zaakje op en brainstormen tijdens een barbecue. Werk, privé… het loopt allemaal meer in elkaar over. Zo ook onze verschillende rollen. Ik ben oprichter van The Creative Society, maar ik ben ook vader, en echtgenoot, en de zakelijk leider van een muziekproject, en zo zijn er nog meer dingen. Het gaat om een nieuwe perceptie: je verdeelt de tijd die je ter beschikking hebt over een aantal waardevolle projecten in je leven. Dingen die jij de moeite waard vindt en waar je je verantwoordelijk voor stelt. De splitsing work-life lijkt me een verouderd stukje denken.  Het woord dat wél relevant blijft, is balans. Evenwicht, dosering. Hoe balanceer ik het ene project met het andere project uit in mijn leven? Ga ik in een bepaald domein in overdrive? Steek ik er meer energie in dan ik eruit haal? Het is je verantwoordelijkheid om te waken over die balans.”

 

Communicerende vaten

“Eigenlijk moeten we ophouden om te spreken in termen van work-life-balance”, zegt ook de Britse filosoof David Whyte, en auteur van The Three Mariages: reimagining Work, Self and Relationship. Volgens hem is work-life-balance een concept waarmee we onszelf de zweep opleggen, omdat we in beide domeinen nooit goed genoeg kunnen doen.  Zien we werk en leven als beconcurrerende delen in onszelf, dan zal het innemen van tijd voor het ene, altijd worden ervaren als nadelig voor het andere. Een compromis is dan altijd een verlies. 

In plaats van werk-privé te zien als een strijd tussen twee grootmachten, een oorlogje dat willens nillens altijd slachtoffers zal maken aan beide kanten en je dus, wat je ook doet, een gevoel van onvoldaanheid en falen zal geven, kunnen we ze beter zien als communicerende vaten, een samenwerkende vennootschap, die met elkaar in constante dialoog gaan en elkaar beïnvloeden en verrijken. De percentagetaart van al deze gebeurtenissen is in continue verandering en het is een vanzelfsprekendheid dat als er meer tijd gaat naar het ene, er minder tijd is voor het andere. Zo bekeken, is tijd steken in je kinderen dan niét synoniem met beknibbelen op je werk, maar zorgt het ervoor dat je – op de momenten dat je tijd steekt in je werk – een nog competentere en meer gemotiveerde werknemer bent. “De verschillende rollen in ons leven veroorzaken niet enkel een spanningsveld, maar kunnen elkaar ook voor een groot stuk verrijken”, bevestigt Sara De Hauw. “En dat wordt vaak vergeten. Zo ga ik binnenkort trouwen, maar doordat ik op mijn werk mee in de organisatie sta van sommige events, kan ik mijn eigen huwelijk veel efficiënter plannen. De capaciteiten die je opdoet in het ene domein maken je ook efficiënter in het andere.”

Of je in dit beweeglijke veld al je activiteiten door elkaar wil laten lopen of niet, hangt sterk af van je persoonlijkheid en situatie. “Het is positief dat de grens tussen werk en privé vervaagt, maar het maakt het niet altijd makkelijker”, wijst Sara De Hauw erop. “Precies door die stijgende vervaging, ook omwille van je permanente beschikbaarheid door de technologie, ben je misschien juist acuter op zoek naar balans. De ene houdt ervan alles te vermengen en zet met plezier ’s avonds zijn laptop weer aan, een ander werkt liever twee uur langer door op kantoor om dan werkelijk de deur achter zich te kunnen sluiten. Iedereen organiseert zich anders. Het belangrijkste is om je leven te organiseren naar jouw eigen voorkeur om werk en privé te scheiden of te vermengen.”  Wat wél een positief gevoel van balans beïnvloedt, is of je je werk graag doet of niet, zo blijkt. “Onderzoek heeft aangetoond dat mensen die thuis twee uur moeten overwerken geen impact ervaren op hun gevoel van balans, als ze die taken die ze thuis moeten doen graag doen”, noteert ze. “Doen ze deze niet graag, dan blijkt zelfs een halfuur overwerken al een aanslag op hun gevoel van evenwicht.”

 

Een engagement naar jezelf

Het geheim van een bevredigende work-life-balans is dat je niet alleen kijkt naar je engagement op je werk en je engagement thuis, maar dat je ook een derde engagement in acht neemt, zegt David Whyte: het engagement naar jezelf.  Wie ben je, wat wil je, wat zijn je waarden, wat geeft jou bevrediging, wat vind je het allerbelangrijkste in je leven…? Als je die vragen voor jezelf kunt beantwoorden, kun je bij alle keuzes die je in je leven maakt, toetsen waar de balans doorweegt. “Als we het huwelijk met onszelf verwaarlozen, worden we makkelijk gijzelaars van de eisen van het werk en het relationeel/gezinsleven”, waarschuwt hij. “We voelen ons vastzitten in deze twee huwelijken omdat we geen innerlijke basis hebben van waaruit we met determinatie kunnen vertrekken. Het is alsof we dan – zonder een liefdevolle verbinding met het beeld dat we van onszelf hebben – in alle richtingen uitvliegen en op de verkeerde plaatsen op zoek gaan naar bevestiging.”

De bevestiging vinden in je eigen normen, je eigen voldoening, is wellicht een belangrijke sleutel naar meer balans. Ook Sara De Hauw raadt aan na te gaan welke rol(len) voor jou het belangrijkst zijn en wat je daarin wil bereiken: “Ontdek waar jouw standaard ligt en leef daarnaar.  Als je die keuzes bewust maakt – niet volgens wat je denkt dat je moet doen, maar volgens jouw eigen normen en verlangens – dan neem je de gevolgen ervan ook bewust mee. Je legt je er ook makkelijker bij neer, omdat je er de positieve kanten van ziet: ik win dit erbij. Work-life-balans gaat niet om meetbare standaarden waaraan je zou moeten voldoen, het gaat ook niet om 50-50 of 40-60 percentages. Het is een algemene evaluatie die je zelf maakt over hoe tevreden en succesvol je bent in je verschillende rollen”, concludeert ze. “Het is de perceptie van jou als persoon: waar ben ik naar op zoek en waar kan ik, gezien mijn mogelijkheden, zelf aan voldoen?”

 

Tekst: Anne Wislez / Uit: Psychologies magazine, september 2015

 

 

 "Als je vergeet jezelf in de weegschaal te leggen, 

 dan verlies je jezelf in de twee huwelijken 

 die je hebt gesloten en ben je enkel van de ene  naar de andere aan het hollen op zoek naar  bevestiging." 

David Whyte